Skip to content

بندبازی دیپلماتیک اردوغان/ پاسخ مواضع متناقض ترکیه چیست؟

3 ماه ago

85 words

گروه بین الملل جهان نيوز، دکترعلیرضارضاخواه: مدل سیاست ورزی سران حزب حاکم عدالت و توسعه چه در عرصه سیاست داخلی و چه در عرصه سیاست خارجی ترجمان کامل ماکیاولیسم مدرن است. ترک ها با وجود این که بندبازهای خوبی نیستند بر این باورند که بندبازی و حرکت روی گسل های میان کشورها، الگوی خوبی برای سیاست ورزی است.

امری که در شیوه رفتاری آنکارا در قبال تحولات منطقه و به ویژه بحران سوریه قابل مشاهده است. اردوغان یک روز به دامان پوتین می افتد و روز دیگر در آغوش ترامپ غش می کند. البته این سیاستی نیست که ترک ها از بیان آن شرمنده باشند. روز گذشته وزیر امور خارجه ترکیه اعلام کرد، ترکیه بین روسیه و آمریکا طرفدار یک طرف نخواهد بود.

مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه با اشاره به حمله اخیر موشکی انگلیس، فرانسه و آمریکا به سوریه گفت: ما میان روسیه و آمریکا یکی را انتخاب نخواهیم کرد. همچنین ما میان رژیم اسد و آمریکا و فرانسه و انگلیس نیز یک طرف را انتخاب نمی‌کنیم. وزارت خارجه ترکیه در بیانیه‌ای پس از حملات هوایی آمریکا با کمک نیروهای هوایی فرانسه و انگلیس علیه تاسیساتی در سوریه، این اقدام را ستود و آن را "عملی مناسب" دانست.
  سیاست های پر تناقض یورو نیوز در تحلیلی پیرامون این نوع رفتار دولت اردوغان در فضای دیپلماتیک می نویسد، احتمالا سردرد خواهید گرفت اگر سیاست‌های ترکیه در قبال سوریه را دنبال کنید. آنکارا انواع و اقسام راهبردهای متناقض را در قبال آن چه این‌روزها درباره دمشق می‌گذرد اتخاذ کرده‌است. حتی لازم نیست به پیشینه این روابط و مناسبات پربسامد رجب طیب اردوغان با بشار اسد در سال‌های اخیر بپردازیم.

شاید بررسی چند روز منتهی به حمله موشکی آمریکا به سوریه برای فهم چارچوب بسیار منعطف ترکیه در قبال سوریه کافی باشد. درست پس از حملات شیمیایی به غوطه که کشورهای غربی مدعی هستند، کار دولت سوریه بوده، بکر بوزداغ، معاون نخست وزیر و سخنگوی دولت ترکیه ۱۹ فروردین دولت اسد را مسئول این حملات شیمیایی دانست.

بوزداغ همچنین ابراز امیدواری کرد «این‌بار حملات شیمیایی دولت اسد بدون پاسخ نماند. در غیر این صورت توافق نامه ها، قوانین و سازمان‌های بین‌المللی معنی ندارد.» اما درست دو روز بعد یعنی ۲۱ فروردین، رجب طیب اردوغان واکنش متفاوتی به معاون نخست وزیرش در خصوص حملات شیمیایی غوطه شرقی و دوما نشان داد. "من عاملان قتل‌عام‌ درغوطه شرقی و دوما را لعنت می‌کنم. مسئول این قتل‌عام هر کس که باشد، تاوان کار خود را به شدیدترین نحو خواهد داد." اردوغان هیچ اشاره‌ای به بشار اسد و دولت سوریه نکرد.

او همچنین برخلاف کشورهای غربی که روسیه را هم به دلیل حمایت از اسد مقصر می‌دانستند، از گفت وگو و مذاکره‌اش با ولادیمیر پوتین در این رابطه سخن گفت: "تلاش ما برای نابودی تروریست‌ها ادامه دارد، دیروز من با ولادیمیر پوتین در این خصوص گفت وگو کردم و این مذاکرات ما ادامه خواهد داشت." یک روز بعد یعنی چهارشنبه ۲۲ فروردین بینالی ییلدریم از آمریکا و روسیه خواست به دعوای خیابانی خود پایان دهند. "ما از هر دو کشور می خواهیم تا به رقابت‌هایی که موجب کشته شدن غیرنظامیان در سوریه می‌شود پایان دهند." اردوغان جمعه ۲۴ فروردین بعد از مراسم نماز جمعه از لزوم برقراری آرامش در سوریه سخن گفت:"در گفت وگوهایی که با پوتین و ترامپ داشتم از هر دو طرف خواستم در قبال حوادث مربوط به سوریه حساسیت لازم را مد نظر قرار دهند.

هر چند مقررات مربوط به استفاده از تسلیحات شیمیایی در قوانین بین المللی جایگاه مشخصی دارد، اما نقش سلاح‌های متعارف را نیز در تشدید و ادامه جنگ نباید فراموش کرد و باید بررسی شود که سلاح های شیمیایی موجب کشتار بیشتر می‌شود، یا تسلیحات متعارف. به همان اندازه که سلاح‌های شیمیایی‌ موجب کشتار افراد می‌شود، کاربرد سلاح‌های متعارف نیز موجب کشتار کودکان، زنان و افراد پیر و جوان بدون تمایز می‌شود".

در چنین شرایطی اما درست ساعاتی پس از انجام حملات آمریکا، انگلیس و فرانسه در بامداد روز شنبه ۲۵ فروردین، وزارت خارجه ترکیه در بیانیه‌ای از حملات ائتلاف به سوریه حمایت کرد:"ترکیه اقدام نظامی آمریکا،انگلیس و فرانسه را پاسخی علیه رژیم سوریه می داند. این عملیات اقدامی در برابر حمله ضدانسانی و خلاف وجدان شیمیایی در شهر دوما است و با رضایت کامل از آن استقبال می کنیم. حملاتی که با استفاده از سلاح‌های کشتار دسته جمعی از جمله سلاح‌های شیمیایی علیه غیرنظامیان انجام می‌شود، جنایت علیه بشریت است و شناسنامه رژیم سوریه که بیش از هفت سال است با استفاده از سلاح‌های متعارف و شیمیایی به ملت خود ظلم می‌کند، در خصوص ارتکاب جنایت علیه بشریت و جرایم جنگی ثابت شده است و در وجدان جامعه بین‌المللی در این خصوص هیچ گونه شک و شبهه ای وجود ندارد."بکر بوزداغ، معاون نخست وزیر ترکیه هم در توئیتر خود اعلام کرد که آمریکا قبل از شروع حمله به آنکارا اطلاع داده است. بوزداغ همچنین گفت که آمریکا از پایگاه اینجرلیک برای این حملات استفاده نکرده است.

اما درست همین روز ۲۵ فروردین بینالی ییلدریم نخست وزیر ترکیه مواضع متفاوتی درباره وزارت خارجه این کشور اتخاذ کرد: "هرچند این اقدام مناسبی بود، اما برای برخورد با بشار اسد کافی نیست. هفت سال است که در سوریه انسان‌های بی‌گناه قتل عام می‌شوند، آیا تنها وقتی که حمله شیمیایی انجام می‌گیرد، انسانیت شما بروز پیدا می‌کند؟ تا به امروز کجا بودید؟" و بالاخره رجب طیب اردوغان هم  ۲۵ فروردین حملات به سوریه را یک درس خوب برای بشار اسد خواند:"عملیات مشترکی که از سوی آمریکا، فرانسه و انگلیس انجام شد، به رژیم سوریه این پیام را منتقل کرد که قتل‌عام‌هایش بی‌جواب نمی‌ماند. البته دفاع از مردم مظلوم سوریه باید خیلی پیش از این ها انجام می‌شد."
  پاسخ مواضع متناقض ترکیه چیست؟ اما از مجموعه مواضع متناقض ترکیه چه می‌توان دریافت؟ احتمالا کلیدی‌ترین جمله برای پاسخ به این‌همه سردرگمی در سیاست خارجی ترکیه را رجب طیب اردوغان پنج شنبه  ۲۳ فروردین به زبان آورد. جایی که رئیس جمهور ترکیه از هر سه کشور آمریکا، روسیه و ایران نام برد:"ما متحد آمریکا، شریک روسیه و همکار ایران هستیم و آنکارا از این روابط خود دست نخواهد کشید." ترکیه که در پرتو عملیات پرمناقشه خود در عفرین مورد انتقادهای جدی قرار گرفته، تلاش دارد با اتخاذ موضعی میانه، نارضایتی هیچ یک از طرفین را پدید نیاورد.

به عبارت دیگر آنکارا می داند که با عملیات موسوم به «شاخه زیتونش» به اندازه کافی مناقشه برانگیز بوده است. در نتیجه تلاش دارد با اتخاذ مواضعی متناقض رضایت همه طرفین را جلب کند. از سوی دیگر تاکید چندباره مقامات ترک بر این نکته که اقدامات کشورهای غربی در قبال سوریه دیر انجام شده، تلاش برای تایید سیاست‌هایی است که آنکارا طی سال های اخیر در قبال این بحران اتخاذ کرده و چندان هم موفقیت آمیز نبوده است.

از سوی دیگر ترکیه امروز به خوبی دریافته که به راه افتادن یک جنگ تازه در منطقه رو به انفجار خاورمیانه، شعله‌های بلندی خواهد داشت که آتشش در چشم تمام بازیگران منطقه‌ای از جمله ترکیه خواهد رفت. در نتیجه تلاش می‌کند با یکی به میخ و یکی به نعل زدن، هم طرفین ماجرا را راضی نگه دارد و هم بتواند پرونده‌های منطقه‌ای خود را پیش ببرد.

منبع:
http://khorasannews.com/newspaper/page/19796/9/610501/0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *